युनाइटेड सिमेन्ट उद्योगवरपरका स्थानीय प्रदूषणको मारमा,९ बुँदे मागसहित बुझाए ज्ञापनपत्र

धादिङ,२४ जेठ ।
धादिङको धुनिबेसी नगरपालिका–९ जुगेडीमा सञ्चालित युनाइटेड सिमेन्ट उद्योगबाट निस्कने धुवाँ, धुलोकाकारण उद्योगवरपरका स्थानीय प्रदूषणको मारमा परेका छन् ।

मोतिलाल दुगडको स्वामित्वमा रहेको उक्त सिमेन्ट उद्योगबाट निस्कने धुवाँ,धुलोका कारण आजित बनेका छन् । उद्योग स्थापना भएदेखि नै मारमा परेको भन्दै स्थानीयले अहिलेसम्म कुनै निकायले पनि ध्यान नदिएको गुनासो गरेका छन् । प्रदुषणका कारण स्थानीयहरुलाई दैनिक जीवनयापनमा समेत असहज भएको छ ।

परिवारका प्रायलाई श्वासप्रश्वासको समस्या देखिएको जुगेडीका ६८ वर्षीय मुकुन्द राई बताउनुहुन्छ । स्थानियहरुमा घाँटी खसखसाउने, आँखा पिरो हुने,चिलाउने , जिउ चिलाउने, घाउ खटिरा निस्कने, श्वासप्रश्वास लगायतको समस्या देखिएको राईले बताउनुभयो ।

वषौँदेखि उद्योगको धुवाँ धुलोमा जीवन निर्वाह गरिरहेका स्थानीयले विभिन्न स्वास्थ्य समस्यासँगै कृषि उत्पादनमा समेत प्रभाव परेको जुगेडी खाद्य अधिकार प्रभावित समुहकी संयोजक रमा राईले बताउनभुयो ।

उहाँले भन्नुभयो,‘२३० परिवार राई समुदायको बसोबास रहेको क्षेत्र जुगेडी जिल्लाकै पहिलो तरकारी पकेट क्षेत्र समेत हो, यहाँका मानिसहरु अधिकांशको मुख्य पेशा कृषि नै भएको तर गाउँको बिचमा उद्योग संचालनमा आएपछि पहिलेको तुलनामा आर्थिक तथा सामाजिक नोक्सानी पुगेको छ,लगानी तथा श्रमको मुल्य पनि नआउने अवस्था सिर्जना भएको छ ।’

उद्योगको प्रदुषणले प्रभाव पार्ने क्षेत्रका सबै परिवारको अवस्था कमजोर बन्दै गएको भन्दै उहाँले अब ज्याला मजदुरी गर्दै जिविकोपार्जन चलाउनु पर्ने अवस्था आएको बताउनुभयो ।

धुवाँधुलोको कारण उत्पादनमा कमि आउनुको साथै उत्पादन भएको तरकारी बजारमा विक्रि नहुने भएकाले अझ आर्थिक अवस्था खस्कदो अवस्थामा रहेको उहाँको भनाई छ ।

घरका झ्यालहरु सधै बन्द गर्नुपर्ने,कपडा धोएर बाहिर सुकाउन नमिल्ने, बस्तुभाउलाई घाँस पखालेर खुवाउन पर्ने अवस्था आएको र सिमेन्ट उद्योगको असर र यसै गाउँको बस्तीमा संचालित पोलि फर्म उत्पादन गर्दा प्रयोग भएको केमिकलबाट स्थानियहरु बिरामी पर्न थालेको समुहकी संयोजक राईले बताउनभुयो ।

मारमा परेका स्थानीयहरुले बारम्बार गुनासो राखेपनि अहिलेसम्म कुनै निकायले ध्यान नदिएको राईले बताउनुभयो ।बुधबारमात्रै जुगेडी खाद्य अधिकार प्रभावित समुहले सिमेन्ट उद्योगबाट निस्कने धँवाधँुलो पूर्ण रुपमा बन्द गरिनु पर्ने लगाएतका ९ बुँदे माग राख्दै प्रमुख जिल्ला अधिकारी बद्रीनाथ गैह्रेलाई ज्ञापनपत्र बुझाएका छन् भने धादिङबेशीमा पत्रकार सम्मेलन गरी आफ्ना मागहरु सम्बोधन गरिदिन आग्रह गरेका छन् ।

उनीहरुले मुख्य राजमार्ग देखि उद्योग सम्म आउने सडक चौडा,पक्की ढलान वा कालोपत्र गर्नुपर्ने, कृषी बिमा गरिदिनुपर्ने र अहिलेसम्मका नोक्सानीको एकमुष्ट क्षतिपुर्ति दिनुपर्ने, स्थानिय समुदायका सबै सदस्यको पुर्ण स्वास्थ्य बिमा गरिदिनुपर्ने र जुगेडीमा स्वास्थ्य सेवा संचालन गर्नुपर्ने,स्थानीय महिलाहरुलाई हस्तकला सिप सम्बन्धि तालिम संचालन गरि व्यवसायिक बनाउनुपर्ने माग राखेका छन् ।

त्यस्तै उद्योग खोल्दा स्थानियहरुलाई दिएको आश्वासन एक घर एक रोजगार कार्यन्वयन गर्नुपर्ने, पोलि र्फम उत्पादन गर्दा प्रयोग भएको केमिकलबाट स्थानियहरु बिरामी पर्न थालेकोले स्थानियलाई असर नपर्ने गरी उद्योग संचालन गर्ने वातावरण मिलाउनु पर्ने माग राखेका छन् ।साथै आफ्ना मागहरु पुरा नभए चरणबद्ध आन्दोलनमा निस्कन बाध्य हुने चेतावनी समेत दिएका छन् ।

यस्ता छन् , मागहरु :
-सिमेन्ट उद्योगबाट निस्कने धँवाधुलो पूर्ण रुपमा बन्द गरिनु पर्ने,
-मुख्य राजमार्ग देखि उद्योग सम्म आउने सडक चौडा,पक्की ढलान वा कालोपत्र गर्नु पर्ने,
-कृषी बिमा गरिदिनुपर्ने र अहिलेसम्मका नोक्सानीको एकमुष्ट क्षतिपुर्ति दिनुपर्ने,
-स्थानिय समुदायका सबै सदस्यको पुर्ण स्वास्थ्य बिमा गरिदिनुपर्ने र जुगेडीमा स्वास्थ्य सेवा संचालन गर्नुपर्ने,
-स्थानीय महिलाहरुलाई हस्तकला सिप सम्बन्धि तालिम संचालन गरि व्यवसायिक बनाउनुपर्ने,
-उद्योग खोल्दा स्थानियहरुलाई दिएको आश्वासन एक घर एक रोजगार कार्यन्वयन गर्नुपर्ने,
-वातावरणीय प्रभाव मुल्याङकन प्रतिवेदनको विषयमा नगरपालिका, उद्योग व्यवस्थापन पक्ष र समुदायका प्रतिनिधि छलफल हुनुपर्ने र चौमासिक रुपमा त्रिपक्षिय समिक्षा बैठक गरिनुपर्ने,
-पोलि र्फम उत्पादन गर्दा प्रयोग भएको केमिकलबाट स्थानियहरु बिरामी पर्न थालेकोले स्थानियलाई असर नपर्ने गरी उद्योग संचालन गर्न वातारण मिलाउनु पर्ने,
-माथी प्रस्तुत मागहरु पुरा नभए चरणबद्ध आन्दोलनमा निस्कन बाध्य हुने,