सिद्धलेक र गल्छीमा फानसेपको प्रभावः किसानको आम्दानी बढ्यो,पोषणमा सुधार

धादिङ । धादिङको सिद्धलेक र गल्छी गाउँपालिकामा सञ्चालित खाद्य तथा पोषण सुरक्षा सुधार आयोजना (फानसेप) ले ग्रामीण समुदायमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याएको छ।

आयोजना अन्तर्गत सञ्चालन भएका कार्यक्रमहरूको मंगलबार विज्ञसहितको टोलीले स्थलगत अनुगमन गर्दै लाभग्राहीसँग प्रत्यक्ष अन्तरक्रिया गरेको थियो ।

फानसेप आयोजना क्लस्टर एकाइ गोरखा अन्तर्गत सञ्चालित कार्यक्रमहरूको अनुगमनका क्रममा कृषक समूह तथा पोषण समूहका सदस्यहरूसँग छलफल गरिएको थियो।

सहभागी किसानहरूले आयोजनाले आफ्नो जीवनस्तर सुधार्न र परम्परागत खेतीलाई व्यावसायिक बनाउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको बताएका छन्।

कुखुरा, बाख्रा तथा गाईभैँसी पालनमार्फत अहिले राम्रो आम्दानी हुन थालेको गल्छी गाउँपालिका–१ की कृषक गीता मगरले बताउनुभयो । आयोजनाको सहयोगपछि कृषि तथा पशुपालन व्यवसायलाई व्यवस्थित रूपमा सञ्चालन गर्न सहज भएको उहाँको भनाइ छ।

यस्तै, सिद्धलेक गाउँपालिका–७ का राम गिरीले व्यावसायिक रूपमा उत्पादन गरिएको तरकारी संकलन केन्द्रमार्फत बिक्री गर्न पाउँदा बजारको समस्या कम भएको बताउनुभयो । उत्पादनको उचित व्यवस्थापन र बिक्रीका कारण किसानको आम्दानीमा वृद्धि भएको उहाँको अनुभव छ।

पोषण सुरक्षासम्बन्धी कार्यक्रमले पनि समुदायमा सकारात्मक प्रभाव पारेको देखिएको छ। सिद्धलेक गाउँपालिका–६ समिटारकी इन्दिरा पुलामी मगरले ‘हरेक बार खाना चार’ अभियान तथा पोषण सुरक्षासम्बन्धी गतिविधिका कारण बालबालिकाको पोषण अवस्था र पठनसीपमा सुधार आएको बताउनुभयो ।

फानसेप आयोजना क्लस्टर एकाइ गोरखाका प्रमुख होमनाथ लम्सालले ग्रामीण समुदायको आवश्यकता पहिचान गरेर कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको बताउनुभयो । पोषण पाठशाला तथा घरबारी पोषण बगैँचा कार्यक्रमले विशेषगरी महिला र बालबालिकाको स्वास्थ्य सुधारमा योगदान पुर्‍याइरहेको उहाँको भनाई थियो ।

कृषि अधिकृत संयम पण्डितले पोषणसम्बन्धी कार्यक्रमबाट समुदायमा स्वास्थ्य सचेतना बढेको जानकारी दिनुभयो । त्यस्तै कृषि अधिकृत बलदेवसिंह महरका अनुसार व्यावसायिक बाख्रापालन, कुखुरापालन तथा दुग्ध उत्पादनमार्फत ग्रामीण महिलाहरूले प्रत्यक्ष आम्दानी गर्न थालेका छन्।

स्थानीयवासीका अनुसार आयोजना सुरु भएयता समुदायमा उल्लेखनीय परिवर्तन देखिएको छ। परम्परागत खेतीपातीमा सीमित रहेका महिलाहरू अहिले आधुनिक र व्यावसायिक कृषिमा सक्रिय बन्न थालेका छन् भने कृषि उत्पादन, आम्दानी र पोषण अवस्थासमेत सुधार हुँदै गएको छ।

अनुगमन टोलीमा कृषि, पशुपालन तथा पोषण क्षेत्रका विज्ञसहित फिल्ड प्राविधिकहरूको सहभागिता रहेको थियो। टोली गाउँमा पुग्दा समूहमा आबद्ध महिलाहरूले स्वागत गरेका थिए।

नेपाल सरकार र आइ.डि.ए बिच २०८० मंसिर १५ गते सम्झौता भएको परियोजना धादिङको सिद्धलेक र गल्छी गाउँपालिका तथा गोरखाको आरुघाट र सहिदलखन गाउँपालिकाको गरी ३४ वटा वडामा सञ्चालन रहेको छ ।

यसको दातृ संस्था जिएएफएसपी, आयोजनाको कुल बजेट २२ मिलियन अमेरिकि डलर, आयोजनाको अवधी ३.५ बर्ष (२०८० मंसिर देखी २०८४ असार) सम्म र कार्यान्वयन गर्ने निकाय कृषि, वन तथा पर्यावरण मन्त्रालय रहेको छ ।

आयोजनाबाट प्रत्यक्ष लाभान्वित हुने कृषक ५० हजार जसमा ६५ प्रतिशत महिला र गोरखा क्लष्टर अन्तरगत १२ हजार ५०० रहेको छ ।

जलवायु समानुकुलनतामा सुधार ल्याई, कृषि उत्पादकत्वमा वृद्धि तथा आयोजना क्षेत्रका लक्षित साना कृषक समुदायको पोषण अवस्थामा सुधार ल्याउने लक्ष्य सहित सञ्चालनमा रहेको परियोजनाको उद्धेश्य कृषि तथा पशुजन्य उत्पादन तथा उत्पादकत्वमा बृद्धि गरी खाद्य सुरक्षामा सहयोग गर्ने, जलवायु तथा पोषण मैत्री कृषि प्रविधिहरुको अनुसरण र प्रसार गर्ने, साना कृषकहरुको आयआर्यजन र विविधिकरण प्रबर्द्धन गरी बजारमा पहुँच बढाउने सुनौला हजार दिनका आमाहरु तथा ६-२४ महिना सम्मका बच्चाहरुको पोषण स्थितिमा सुधार ल्याउने, कृषकहरुको क्षमता अभिवृद्धि गर्ने, उत्पादन समुह तथा सहकारीको संस्थागत विकास तथा सवलिकरण गर्ने रहेको छ ।