सिद्धलेकको सुकौराबेसीमा असारे रोपाइँको रौनक : रैथाने संस्कृति जोगाउन हलगोरुसहित सामूहिक धान रोपाइँ

धादिङ । धादिङको सिद्धलेक गाउँपालिका-५ सुकौराबेसीमा परम्परागत शैलीमा सामूहिक धान रोपाइँ गरिएको छ।

राष्ट्रिय धान दिवसको अवसरमा असार १५ गते पूर्णिमा परेकाले एक दिनअघि असार १४ गते लप्सेदोभानस्थित बाग्बच्छला देवीको गुठी खेतमा हलगोरुको प्रयोग गरी सामूहिक रोपाइँ गरिएको हो।

कृषि क्षेत्रमा आधुनिक प्रविधिको प्रयोग बढ्दै जाँदा लोपोन्मुख बन्दै गएको परम्परागत खेती प्रणालीको संरक्षण गर्ने उद्देश्यले सिद्धलेक-५ का किसानहरू एकै स्थानमा भेला भई मौलिक शैलीमा धान रोपाइँमा सहभागी भएका थिए।

सिद्धलेक गाउँपालिका-५ को वडा कार्यालय र बाग्बच्छला मन्दिरको चौतर्फी विकास एवं पर्यटन प्रवर्द्धन समितिको संयुक्त पहलमा मन्दिरको १० रोपनी गुठी जग्गामा रोपाइँ कार्यक्रम आयोजना गरिएको हो।

रोपाइँ कार्यक्रममा स्थानीय किसानहरूले हलगोरु प्रयोग गरी खेत जोतेका थिए भने पञ्चेबाजाको तालमा हिलो खेल्दै र असारे भाका गाउँदै धान रोपेका थिए।

रोपाइँ कार्यक्रममा कुम्पुर, बच्छला, काम्राङ, चेपे, चेक्वाङ,कालिदह लगायत गाउँका किसानहरूको उल्लेख्य सहभागिता रहेको थियो।

आधुनिकतासँगै हराउँदै गएको रैथाने संस्कार र संस्कृतिको संरक्षण गर्न कार्यक्रम आयोजना गरिएको बाग्बच्छला मन्दिरको चौतर्फी विकास एवं पर्यटन प्रवर्द्धन समितिका अध्यक्ष बुद्ध गुरुङले बताउनुभयो।

“गाउँघरमा हलगोरुको प्रयोग गरेर रोपाइँ गर्ने परम्परा विस्तारै हराउँदै गएको छ,” उहाँले भन्नुभयो, “हामीले मन्दिरको बाँझो बस्न लागेको गुठी खेतलाई उपयोगमा ल्याउँदै परम्परागत कृषि संस्कृतिको जगेर्ना गर्ने प्रयास गरेका हौँ।”

स्थानीय शिक्षक तथा किसान दिलबहादुर श्रेष्ठले नयाँ पुस्तालाई आफ्नो मौलिक संस्कृति र परम्परागत कृषि प्रणालीबारे जानकारी गराउने उद्देश्यले सामूहिक रोपाइँ आयोजना गरिएको बताउनुभयो।

“आजका बालबालिकालाई हलो, जुवा, ढिकी र जाँतोबारे समेत पर्याप्त जानकारी छैन,” उहाँले भन्नुभयो, “हाम्रा मौलिक संस्कार र जीवनशैलीलाई पुस्तान्तरण गर्न यस्ता कार्यक्रम आवश्यक छन्।”

कार्यक्रमका बारेमा बोल्दै सिद्धलेक गाउँपालिका-५ का वडाध्यक्ष बुधे घलेले कृषि र संस्कृतिलाई सँगसँगै अघि बढाउने उद्देश्यले वडा कार्यालयले सामूहिक रोपाइँ कार्यक्रमलाई प्राथमिकता दिएको बताउनुभयो।

“हाम्रो गाउँको पहिचान कृषि र मौलिक संस्कृति दुवैसँग जोडिएको छ,” वडाध्यक्ष घलेले भन्नुभयो, “हलगोरु प्रयोग गरेर गरिने खेती, सामूहिक श्रम र गाउँघरको सहकार्य अहिले लोप हुने अवस्थामा पुगेका छन्।

यस्ता कार्यक्रमले हाम्रो पहिचान जोगाउनुका साथै नयाँ पुस्तालाई आफ्नै संस्कृतिप्रति आकर्षित गर्न मद्दत पुग्ने विश्वास लिएका छौँ। आगामी दिनमा पनि यस्ता संरक्षणमुखी कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिइनेछ।”

नेपाल सरकारले हरेक वर्ष असार १५ गते राष्ट्रिय धान दिवस मनाउँदै आएको सन्दर्भमा सिद्धलेक-५ मा आयोजित यस सामूहिक रोपाइँ कार्यक्रमले परम्परागत कृषि प्रणाली, सामुदायिक एकता तथा मौलिक संस्कृति संरक्षणको सन्देश दिएको सहभागी कृषकहरुले बताएका छन्।

यस्ता गतिविधिले कृषि उत्पादनसँगै सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षणमा समेत योगदान पुर्‍याउने र ग्रामीण पर्यटन प्रवर्द्धनमा समेत टेवा पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।