धादिङमा स्क्रब टाइफस र डेङ्गी सङ्क्रमित बढ्दै : साउन यता कति पुगे संक्रमित ?

धादिङ । धादिङमा स्क्रब टाइफस र डेङ्गीका बिरामी बढेका छन् ।

चालु आर्थिक वर्ष २०८१/०८२ को साउन यता १३ पुरुष र १२ महिला गरी २५ जनामा स्क्रब टाइफस संक्रमण भएको जनस्वास्थ्य कार्यालय धादिङले जनाएको छ ।

हिजो बुधबार मात्रै ४ पुरुष र १ महिला गरी ५ जनामा संक्रमण पुष्टि भएको छ । बुधबार भेटिएका संक्रमितहरु नीलकण्ठका ४ जना र सिद्धलेकका १ जना रहेका छन् ।

जनस्वास्थ्य कार्यालयका अनुसार हालसम्म भेटिएका संक्रमितहरुमध्ये नीलकण्ठका ११ जना, सिद्धलेकका ७ जना, ज्वालामुखीका ५ जना र गंगाजमुना र त्रिपुरासुन्दरीका १/१ जना रहेका छन् ।

यसैगरी डेङ्गी सङ्क्रमितको सङ्ख्या बढ्दै गएको छ ।

यही साउन १ गतेदेखि हालसम्म धादिङमा ४६ जना डेङ्गी सङ्क्रमित फेला परेका छन् ।जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालयका अनुसार २१ महिला र २५ पुरुष गरी ४६ जना नयाँ डेङ्गी सङ्क्रमित फेला परेका छन् ।

जसमध्ये सबैभन्दा बढी बेनिघाट रोराङ गाउँपालिकामा १९,थाक्रे गाउँपालिकामा १४, नीलकण्ठ नगरपालिकामा ८, ज्वालामुखी गाउँपालिकामा २, सिद्धलेक गाउँपालिकामा २ र खनियाबास गाउँपालिकामा १ जनामा डेङ्गी सङ्क्रमण पुष्टि भएको छ । हिजो बुधबार मात्रै १ पुरुष र २ महिला गरी ३ जनामा संक्रमण पुष्टि भएको छ ।

बुधबार भेटिएका संक्रमितहरु नीलकण्ठका २ जना र ज्वालामुखीका १ जना रहेका छन् ।वर्षायामको समय भएकाले डेङ्गी सङ्क्रमित अझै बढ्न सक्ने जनस्वास्थ्य कार्यालयले जनाएको छ ।

के हो स्क्रब टाइफस ?

धेरै सरुवा रोगहरु मध्येको एक हो स्क्रब टाइफस । यो रोग मुसामा लाग्ने किर्ना जस्तो देखिने किरा माइटको टोकाइबाट मानिसमा सर्दछ।

यो रोग माइटमा पाइने ओरेन्सिया सुसुगामुसी भन्ने जीवाणुबाट लाग्दछ ।माइट प्रायजसो झाडी, खेतबारी, वनजगंल, घर वरपरको झाडी तथा घुरान हुने ठाँउमा देखिने गर्दछ । मुसामा देखिने किर्ना जस्तो किराबाट मानिसमा सर्ने यो रोग मानिसबाट मानिसमा भने सर्दैन ।

लक्षण : स्क्रब टाइफस भएका मानिसहरुमा धेरै जरो आउने १०४ डिग्री भन्दा बढि र काम जरो समेत आउन सक्दछ । धेरै टाउको दुख्ने, पसिना धेरै आउने, आँखा रातो हुने, झाडापखला लाग्ने , विस्तारै शरिरका मुख्य अंगहरुले काम गर्न छोड्ने,समयै उपचार नभएका कडा खालको स्वासप्रस्वास समस्या जस्तै दम बढ्नु सास फेर्न गाह्रो भई विरामी सिकिस्त समेत हुन सक्छ । किराले टोकेको ठाँउमा रातो डावर जस्तो देखिन सक्छ । टोकेको ठाँउमा पछि गएर कालो दाग बस्न सक्छ ।

बच्ने उपायः खेतीवारीमा काम गर्दा, वनजगंल झाडीमा जादा तथा घास काट्न जादाँपुरा शरिर ढाकीने कपडा लगाउने संभव भए बुट लगाउने, घासबारी वा चौर मा बस्दा गुद्री वा दरी ओछ्याएर बस्ने, सम्भव भएसम्म भुईमा नबस्ने, खाटमा वा अग्लो स्थानमा सुत्ने बस्ने, सकेसम्म घासवारी र चौरमा नबस्ने, चउर, बारी, घाँस तथा घुरान बढ्न नदिने, मुसा नियन्त्रणको लागि उपयुक्त किसिमले अन्न भण्डारण गर्ने तथा मुसाको बृद्धि विकास नहुने वातावरणको सिर्जना गर्ने ।

यस्तै डेङ्गी लामखुट्टेबाट सर्ने रोग हो ।पानी जम्ने सफा ठाउँमा एडिज एजिप्टी र एडिस एल्बोपिक्टस प्रजातिको लामखुट्टेले फुल पार्छ ।ती फुलबाट लार्भा निस्कन्छ र त्यही लार्भा वयस्क भएर टोकेपछि डेङ्गी लाग्छ ।

डेंगीको मुख्य लक्षण एक्कासि उच्च ज्वरो आउने,आँखाको गेडी दुख्ने, ढाड, जोर्नी तथा मांसपेशी दुख्ने, वाकवाकी लाग्ने, वान्ता हुने, रातो बिमिरा देखिने लगाएतका हुन्।

लाम्खुट्टेको टोकाइबाट जोगिनको लागि झुल टाँगेर सुत्ने , खेतबारीमा काम गर्दा लामो बाहुला भएको लुगा लगाउने, घरको झ्यालढोकामा जाली हाल्ने, लामखुट्टे भगाउने धुप वा मलमको प्रयोग गर्ने, घरपालुवा पशुपक्षी व्यवस्थित ढङ्गले पाल्ने र घर वरिपरि गमला, टायर वा कुनै पनि खुला भाँडामा पानी जम्न नदिने प्रमुख उपाय हुन्।