पाँच वर्षदेखि त्रिपालमुनी २१ परिवार : चुनावी आश्वासनमै सीमित धादिङ चामबासका पहिरोपीडित

धादिङ । निर्वाचनको माहोल तातिरहेको बेला धादिङको गजुरी गाउँपालिका-२ चामबासका २१ पहिरोपीडित परिवार भने पाँच वर्षदेखि त्रिपालमुनी जीवन बिताउन बाध्य छन्।

पटक-पटक सरकारी आश्वासन पाएका उनीहरूले अहिलेसम्म स्थायी बसोबासको व्यवस्था पाउन सकेका छैनन्।

२०७६ साल साउन ५ गते चामबास गाउँमा भीषण पहिरो जाँदा जमिन चिरा परेको, घर तथा गोठ भत्किएको र २१ परिवार विस्थापित भएका थिए।

त्यसयता ती परिवार बारबिसे क्षेत्रमा अस्थायी रूपमा बस्दै आएका छन्। हाल २१ घरधुरीका ९२ जना प्रभावित छन्। कोही त्रिपालमुनि, कोही जस्तापाताको अस्थायी टहरा बनाएर बसिरहेका छन्।

विस्थापित सुनमाया तामाङ भन्छिन्, “धेरै पटक आश्वासन पाइयो, तर टेन्ट छोड्ने दिन कहिल्यै आएन।” पछिल्लो समय बढ्दो चिसोले अवस्था झनै कष्टकर बनेको छ।

काखमा दुधे बच्चा च्यापेर घाम ताप्दै गरेकी सानुमाया तामाङ भन्छिन्, “जाडोमा बच्चा र बृद्ध बचाउन निकै गाह्रो भएको छ। अब त हामीलाई नझुक्याउनुहोस्, हाम्रो वासस्थानको व्यवस्था चाँडै गरिदिनुस्।”

अस्थायी बस्तीमा बालबालिकाका लागि सुरक्षित स्थान छैन। सर्प, गड्यौला लगायतका जीव टेन्टमै पस्ने गर्छन्। शीतले ओछ्यान भिजाउने समस्या छ। बृद्धबृद्धा आगो तापेरै बिहान–साँझ बिताइरहेका छन्।

भूगर्भविद्हरूले पुरानो बस्तीमा पुनः बसोबास उपयुक्त नभएको सुझाव दिएका छन्। तर वैकल्पिक स्थान व्यवस्थापनमा ढिलाइ भइरहेको छ। प्रत्येक परिवारमा ६-७ जना सदस्य छन्, जसमा धेरैजसो बालबालिका छन्।

स्थानीय तह तथा प्रदेश सरकारका विभिन्न पदमा पुगेका नेताहरूले पटक-पटक बस्ती स्थानान्तरणको आश्वासन दिएका छन्। निर्वाचनका बेला नेताहरू मत माग्न आउने र घर बनाइदिने प्रतिबद्धता जनाउने गरे पनि कार्यान्वयन हुन नसकेको विस्थापितहरूको गुनासो छ।

हाल गजुरी गाउँपालिकाले अस्थायी बसोबास गरिरहेको जग्गाको भाडा उपलब्ध गराउँदै आएको छ। तर यो व्यवस्था दीर्घकालीन समाधान नभएको उनीहरूको भनाइ छ। जग्गाधनीले बस्ती खाली गर्न आग्रह गरेपछि विस्थापितहरू अन्यौलमा छन्।

धनमाया तामाङ त्यो दिन सम्झँदै भन्छिन्, “एक्कासी पानीसँगै हावाहुरी आयो, घर वरपरको माटो बग्न थाल्यो, जमिन चिरा पर्‍यो। हामी ज्यान जोगाएर भाग्यौँ। त्यसयता घर फर्कन सकेका छैनौँ।”

निर्वाचन फेरि नजिकिँदै गर्दा चामबासका पहिरोपीडितहरू पुनः आश्वासनको पर्खाइमा छन्। तर चिसो हिउँद र अस्थायी जीवनको पीडाले उनीहरूमा निराशा बढ्दै गएको छ।

उनीहरूको एउटै माग छ-स्थायी सुरक्षित वासस्थान।

जब निर्वाचन आउँछ मतमाग्न आउने, विस्थापितलाई घर बनाइदिन्छु भन्नेहरुले निर्वाचित भएपछि पीडितहरुलाई बिर्सने गरेको विस्थापितहरुको भनाइ छ ।

स्थानीय सरकार प्रदेश सरकारले काम गर्छु भने गरेनन् । अहिले चुनावमा उम्मेदवार भएका गजुरी गाउँपालिका घर भएका राजेन्द्र पाण्डेले त आफू मुख्यमन्त्री भएको बेला सबैको घर बनाउन काम गर्छु पनि भने ।

यसअघि साम्सद उठ्दा काम गर्छु भनेर भोट माँगे तर उहाँको आस्वासन आस्वासनमा मात्र सिमत रह्रयो ।

उहाँमात्र होइन गजुरी गाउँपालिका नै घर भएका शालिकराम जम्कट्टेल प्रदेश सरकारको मुख्य पदहरुमा पटक पटक पुग्नुभयो। विस्थापितहरुले आस्वासनमात्र पाए । जम्कट्टेल अहिले पनि प्रदेश सभा सदस्य तथा विपक्षीदलका नेता हुनुहुन्छ ।

पटक पटक पदमा पुग्नुभएका पाण्डे भने निर्वाचनमा यहि मतदाताको मतबाट विजयी हुनुभयो । उनिहरुका लागि काम होइन चुनावको समयमा आस्वासन मात्र लिएर आउने गरेको र काम भने जनताका लागि नगरेको विस्थापितहरुको भनाइ छ ।

एमालेका भूमि त्रिपाठी पहिरो पीडितका लागि सम्सदमा समेत आवाज उठाएपनि उनिहरुको घरबास बन्न सकेन । अहिले जग्गा प्राप्तीका लागि पहल गरेकोले जग्गा प्राप्तीको अन्तिम चरणमा छ ।

नेपाली काँग्रेसका कृष्ण रिजाल, रास्वपाका आशिका तामाङले पहिरोबाट विस्थापितहरुका लागि अहिलेसम्म कुनै पहल नै गर्न सकेका छैनन् ।

चुनावको समयमा मतमाग्न भने उनिहरुको कार्यकर्ता विस्थापित बस्तीमा पुगेका छन् । यो बस्तीको पीडा गाउँपालिका अध्यक्ष, प्रमुख जिल्ला अधिकारी, विभिन्न मन्त्रीहरुले पनि पटक पटक प्रत्यक्ष देखेका छन् ।

अहिले उम्मेदवार बनेकामध्ये केहीले हेरेका छन् । आस्वासन पनि दिएका छन् । तर, स्थायी प्रवन्ध मिलाउन सकेका छैनन् । आसैआसमा गुजारा गरिरहेका छन् विस्थापित पहिरो पीडितहरु ।

बालबालिकालाई राख्न सुरक्षित ठाउँ छैन । बस्ने र खानेको ठेगान छैन, बालबालिकाले पढ्न पाएका छैनन् ।

बस्ती सारिदिने आश्वासन पाएका उनीहरु स्थानीय तह चुनावमा नेताकै पछि लागेर पनि हिँडे । तर अहिले त्यही नेताले पनि बस्ती स्थानान्तरण गराउन सकिरहेका छैनन् ।

स्थानीय चुनावअघिका आश्वासन पनि अहिले ‘हात्ती आयो हात्ती आयो फुस्स’ जस्तै भएको छ । गाँसबासको व्यवस्था मिलाइदिन्छन् कि भन्ने आशामा बसेका विस्थापितहरु अहिले निराश भएका छन् ।

अहिले पुनः निर्वाचन आयो । पुनः आस्वासनका पोका आइरहेका छन् तर चिसो, हिउँदको हुरी बतासले भने उनिहरुलाई छाडेको छैन ।

विस्थापित भएसँगै खाद्यन्न अभाव पनि भोगिरहेका छन् । भएका जग्गाजमिनमा पनि फर्केर खेती गर्न जान नसकेपछि विस्थापितहरुमा खाद्यन्नको अभाव खड्किएको छ।